ज्योतिषातील House Systems

House systems म्हणजे जन्म कुंडलीचे 360° चक्र 12 भावांमध्ये विभागण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या वेगवेगळ्या गणितीय पद्धती. या विभागणीसाठी अनेक योग्य भौमितिक मार्ग असल्यामुळे, वेगवेगळ्या house systems वेगवेगळ्या भावांच्या आरंभबिंदूंना (cusps) जन्म देतात — त्यामुळे तेच ग्रह वेगवेगळ्या भावांत येऊ शकतात आणि जीवनाच्या वेगवेगळ्या क्षेत्रांना वेगवेगळ्या राशी मिळू शकतात.

प्रमुख भाव पद्धती (House Systems)

प्लॅसिडस

आधुनिक पाश्चात्य ज्योतिषात सर्वाधिक वापरली जाणारी पद्धत. लग्न हे 1ल्या भावाचे आरंभबिंदू (cusp) असते; इतर सर्व भावांचे आरंभबिंदू लग्न आणि मध्यम आकाश यांच्यातील अवकाशाच्या काल-विभाजनावरून मोजले जातात. अति उच्च अक्षांशांवर (60° उत्तर किंवा दक्षिणच्या पुढे) प्लॅसिडस पद्धतीत भावांचे आकार खूपच विकृत होऊ शकतात.

होल साइन (Whole Sign)

सर्वात जुनी पद्धत, हेलेनिस्टिक ज्योतिषात वापरली जाणारी आणि सध्या मोठ्या प्रमाणात पुन्हा लोकप्रिय होत आहे. लग्न ज्या राशीत असते, ती संपूर्ण रास 1ला भाव बनते. प्रत्येक भाव अगदी एक 30° रास असतो — अर्धवट रास नाही, उच्च अक्षांशांवर विकृती नाही. प्राचीन काल-मापन तंत्रांमध्ये (वर्षप्रवेश, सौर परतावा) मोठ्या प्रमाणात वापरली जाते.

इक्वल हाउस (Equal House)

लग्नाचा अंश हा 1ल्या भावाचे आरंभबिंदू असतो; त्यानंतरचा प्रत्येक भावारंभ अगदी 30° पुढे असतो. सोपी आणि विकृतीविरहित. या पद्धतीत मध्यम आकाश हे आवश्यकपणे भावारंभ असेलच असे नाही.

कोच

प्लॅसिडससारखीच, पण भावारंभ मोजण्यासाठी वेगळी पद्धत वापरते. जर्मनी आणि युरोपच्या काही भागांत लोकप्रिय.

रेजिओमॉन्टॅनस

खगोलीय विषुववृत्ताचे समान विभाजन करून ते क्रांतिवृत्तावर प्रक्षेपित करते. ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाची; होररी ज्योतिषात लोकप्रिय.

कोणती सिस्टीम वापरावी

यासाठी एकच बरोबर उत्तर नाही. बहुतेक ज्योतिषी हे सुचवतात:

• प्लॅसिडस: आधुनिक मानसशास्त्रीय आणि जन्मकुंडली विश्लेषणासाठी
• होल साइन: हेलेनिस्टिक तंत्रांसाठी, उच्च-अक्षांशावरील जन्मांसाठी, वेळ ठरवण्यासाठी
• इक्वल हाऊस: स्पष्टता आणि सोपेपणासाठी, विशेषतः शिकत असताना

सर्व सिस्टीममध्ये ग्रह, राशी आणि दृष्टी सारखेच राहतात — फक्त भावांची मांडणी बदलते.

अंतर्भूत राशी

प्लॅसिडस आणि इतर काही पद्धतींमध्ये अंतर्भूत राशी (intercepted signs) आढळतात — एखादी राशी पूर्णपणे एका भावात येते, पण कोणत्याही भावाच्या आरंभबिंदूचे (cusp) स्वामित्व ती करत नाही. या अंतर्भूत राशींना विशेष अर्थनिर्णयाचे महत्त्व असते (पाहा: अंतर्भूत राशी).

संबंधित संज्ञा

• लग्न
• जन्म कुंडली
• 1ले स्थान
• मध्यम आकाश
• इमम कोएलि

My Zodiac AI वापरून तुमच्या आवडत्या house system सह तुमची मोफत जन्म कुंडली काढा.